ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ

 

Τι είναι η χοληδόχος κύστη;

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό σακοειδούς σχήματος όργανο που εδράζεται κοντά στο ήπαρ. Σκοπός του είναι η αποθήκευση της χολής, η οποία παράγεται από το ήπαρ και βοηθά στην πέψη των λιπαρών τροφών. Όταν ένα λιπαρό γεύμα φτάσει στο στομάχι και στο 12κτυλο, εκκρίνονται από τον οργανισμό ορμόνες, οι οποίες προκαλούν σύσπαση της χοληδόχου κύστης και απελευθέρωση της υγρής χολής στο έντερο.

 Τι είναι οι χολόλιθοι;

Πρόκειται για στέρεους σχηματισμούς, που εμφανίζονται εντός της χοληδόχου κύστης, η δημιουργία των οποίων είναι σε άμεση συνάρτηση με τη διατροφή και το βάρος του ασθενούς, τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του και άλλους παράγοντες. Η κατάσταση αυτή της παρουσίας λίθων εντός της χοληδόχου κύστης ονομάζεται χολολιθίαση και μπορεί να οδηγήσει είτε σε κωλικό ( έντονο άλγος) είτε σε φλεγμονή. Σε περίπτωση μετατόπισης ενός λίθου εντός του χοληδόχου πόρου, εμφανίζεται μια κατάσταση που ονομάζεται χοληδοχολιθίαση.

Υπάρχει παγκοσμίως ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων οι οποίοι έχουν χολολιθίαση και δεν το γνωρίζουν ή δεν τους ενοχλεί δεδομένου ότι είναι ασυμπτωματικοί. Η χολολιθίαση ως φαινόμενο είναι συχνότερη στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, σε ασθενείς με δίαιτα πλούσια σε λιπαρά, στις εγκύους, σε ασθενείς που χάνουν απότομα βάρος και σε γυναίκες που λαμβάνουν οιστρογόνα κατά την εμμηνόπαυση.

Τι είναι η χολοκυστίτιδα;

Η παρουσία φλεγμονής εντός της χοληδόχου κύστης ονομάζεται χολοκυστίτιδα. Διακρίνεται σε οξεία όταν εμφανίζεται άμεσα και σε χρόνια όταν σχετίζεται με διαδοχικά επεισόδια σε μεγάλο χρονικό διάστημα. Αποτελεί τη συχνότερη αιτία για την οποία ένας ασθενής θα υποβληθεί σε χολοκυστεκτομή.

Κύρια συμπτώματα:

  • ?λγος στην περιοχή του άνω δεξιού τεταρτημορίου της κοιλιάς
  • Πυρετός
  • Ναυτία, έμετος
  • Αίσθημα μετεωρισμού
  • Ανορεξία
  • Ίκτερος (κίτρινη χροιά του δέρματος) σε περίπτωση χοληδοχολιθίασης

Τι είναι η χολοκυστεκτομή;

Είναι η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης από την κοιλιά. Στόχος της επέμβασης είναι η ανακούφιση του ασθενούς από τα συμπτώματα της χολοκυστίτιδας. ?λλες ενδείξεις χολοκυστεκτομής είναι οι πολύποδες, καθώς και η παρουσία όγκων, καλοηθών ή κακοήθων.

Χειρουργική προσπέλαση:

Είναι πλέον αποδεκτό από την παγκόσμια χειρουργική κοινότητα πως η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης πρέπει να γίνεται με τη λαπαροσκοπική μέθοδο. Μέσω μικρών οπών που γίνονται στο κοιλιακό τοίχωμα (ports) εισάγονται ειδικά εργαλεία, αφού πρώτα η περιτοναϊκή κοιλότητα γεμίσει με διοξείδιο του άνθρακα και τα οποία αποκολλούν τη χοληδόχο κύστη από το ήπαρ, αποφεύγοντας τον τραυματισμό σημαντικών γειτονικών δομών, όπως ο χοληδόχος πόρος που μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη νοσηρότητα στον ασθενή. Απολινώνονται και κόβονται δυο αγγειακές δομές, η κυστική αρτηρία και ο κυστικός πόρος και εν συνεχεία η χοληδόχος κύστη αφαιρείται από την κοιλιά από μια εκ των υπαρχουσών οπών. Στη συνέχεια αφαιρείται το αέριο από την κοιλιά και συρράπτονται οι οπές. Ο συνολικός χρόνος της επέμβασης είναι περί τη 1,5 ώρα.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας ολοκλήρωσης της επέμβασης με τη λαπαροσκοπική μέθοδο, πχ επί εκτεταμένων στέρεων συμφύσεων και με στόχο της προστασία του ασθενούς, ο χειρουργός μετατρέπει την επέμβαση χε ανοιχτή. Με μια τομή κάτωθεν των δεξιών πλευρών, μήκους 12-15 εκ., αφαιρείται η χοληδόχος κύστη κι η χειρουργική τομή συρράπτεται κατά στρώματα. Το ποσοστό μετατροπής ποικίλλει ανάλογα με τη γενική κατάσταση του ασθενούς, παλαιότερες επεμβάσεις και την πείρα του χειρουργού. Γενικά, σε υγιή άτομα και σε έμπειρα χέρια δεν είναι πάνω από 1%.

Εάν κριθεί απαραίτητο στο τέλος της επέμβασης τοποθετείται μια μικρή παροχέτευση κενού με στόχο τη συλλογή των μετεγχειρητικών υγρών από την περιοχή του οργάνου, η οποία συνήθως αφαιρείται μετά από 24 ώρες.

Συντηρητική αντιμετώπιση:

Υπάρχει η δυνατότητα για πολλά επεισόδια χολοκυστίτιδας να τα αντιμετωπίσει ο θεράπων συντηρητικά, δηλαδή με τη χορήγηση υγρών ενδοφλεβίως, αντιβίωσης και αναλγησίας χωρίς να προχωρήσει σε χειρουργική επέμβαση. Το ποσοστό των ασθενών που ανακάμπτουν με τη μέθοδο αυτή είναι αρκετά υψηλό και δίνει το περιθώριο να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα χειρουργικά σε δεύτερο χρόνο, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Εντούτοις, θα πρέπει να εξηγηθεί αναλυτικά στον ασθενή ότι μια τέτοια προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο υποτροπής της νόσου και επιδείνωσης της συνολικής κλινικής εικόνας. Στο διάστημα αυτό, μέχρι την επέμβαση, δίνονται διατροφικές οδηγίες στον ασθενή καθώς και η σύσταση για τακτική σωματική άσκηση και άμεση επικοινωνία με το χειρουργό σε περίπτωση επανεμφάνισης των συμπτωμάτων.

Πριν την επέμβαση:

Κατά την είσοδο στο Νοσοκομείο, ο ασθενής θα υποβληθεί σε προεγχειρητικό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις, ουρολογικές εξετάσεις, ακτινογραφίας, θώρακος, ηλεκτροκαρδιογράφημα και καρδιολογική εκτίμηση. Παράλληλα, θα εξεταστεί από αναισθησιολόγο όπου θα αναλυθούν όλα τα στοιχεία που αφορούν το ιστορικό και την φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς καθώς και το είδος της αναισθησίας. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση προγραμματισμένης επέμβασης, συνιστάται η διακοπή λήψης τυχόν αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων και ασπιρίνης, τουλάχιστον 5 ημέρες πριν την επέμβαση. Επίσης συνιστάται κατά την είσοδο στο Νοσοκομείο να φέρει ο ασθενής ότι εξετάσεις έχει πραγματοποιήσει σχετικά με το νόσημά του.

Σε περίπτωση επείγουσας εισαγωγής, μπορεί να κριθεί απαραίτητο να πραγματοποιηθούν και άλλες εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα κοιλίας, αξονική τομογραφία κοιλίας και ERCP ή/και MRCP σε περίπτωση χοληδοχολιθίασης. Η αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης προηγείται σε σχέση με την αντιμετώπιση της χολολιθίασης.

Το πρωί της επέμβασης:

Ο ασθενής πρέπει να παραμείνει νηστικός για 6-8 ώρες πριν την επέμβαση. Παράλληλα, ακολουθεί ειδική ετοιμασία στο θάλαμο, η οποία περιλαμβάνει ρουχισμό, αντιθρομβωτικές κάλτσες κάτω άκρων καθώς και πιθανό ευπρεπισμό-ξύρισμα της κοιλιακής χώρας. Συνιστάται τη φαρμακευτική καθημερινή αγωγή του να τη λαμβάνει 1 τουλάχιστον ώρα πριν την επέμβαση με λίγο νερό. Επίσης, ο ασθενής μπορεί να φροντίσει την υγιεινή του στόματος ή να κάνει και ντους.

Μετά την επέμβαση:

Αφού ανανήψει ο ασθενής μετά τη χειρουργική επέμβαση, μεταφέρεται αρχικά στη μονάδα μεταναισθητικής νοσηλείας και ακολούθως στο θάλαμο νοσηλείας, όπου θα συνεχίσει τη φαρμακευτική αγωγή του με ενδοφλέβια υγρά, ηλεκτρολύτες, αντιβιοτικά, γαστροπροστασία και αναλγησία. Συνιστάται η έναρξη λήψης υγρών από το στόμα 3-4 ώρες μετά την επέμβαση και η όσο το δυνατόν ταχύτερη κινητοποίηση με στόχο της βελτίωση της λειτουργίας του αναπνευστικού συστήματος, της αποφυγή λοιμώξεων και μετεγχειρητικών θρομβώσεων. Συνήθως και πάντα ανάλογα με τη γενική εικόνα ασθενούς, η έξοδος προγραμματίζεται για την επόμενη ημέρα της επέμβασης.

Επιπλοκές από την επέμβαση:

Ανεξάρτητα από την προσπάθεια του χειρουργού για την όσο το δυνατόν πιο άρτια διενέργεια της επέμβασης είναι δυνατόν να παρουσιαστούν επιπλοκές, όπως:

  1. Χολόρροια
  2. Τραυματισμός χοληδόχου πόρου
  3. Παραμένουσα λιθίαση χοληδόχου πόρου
  4. Αιμορραγία
  5. Λοίμωξη, διαπύηση τραύματος
  6. Κάκωση γειτονικών οργάνων
  7. Επιπλοκές από το αναπνευστικό σύστημα
  8. Επιπλοκές από το καρδιαγγειακό σύστημα
  9. Θρόμβωση
  10. Πνευμονική εμβολή

Μετά τη έξοδο από το Νοσοκομείο:

Είναι λογικό μετά την έξοδο από το Νοσοκομείο να παρατηρηθεί μια μικρή αδυναμία, καταβολή δυνάμεων ή ακόμα και δυσκολία συγκέντρωσης. Όλα αυτά είναι αναμενόμενα και δεν πρέπει να τρομάξουν τον ασθενή. Είναι σημαντικό όμως, σε περίπτωση που παρατείνονται, να ενημερώνεται άμεσα ο θεράπων χειρουργός. Όσον αφορά τη διατροφή, δίνεται ένα αναλυτικό έντυπο το οποίο εξηγεί ποιες τροφές επιτρέπονται και ποιες αποφεύγονται στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο, περίπου δηλαδή για 20 μέρες.

Στο διάστημα αυτό συνιστάται σταδιακή επάνοδο στις δραστηριότητες καθώς και ήπια άσκηση. Αποφεύγεται το αλκοόλ και ο καπνός, όπως επίσης τα πλούσια και λιπαρά γεύματα, ενώ αντίθετα συνιστάται κατανάλωση 8-10 ποτηριών νερού την ημέρα. Η αναλγητική αγωγή συνοδεύει πάντοτε έναν χειρουργημένο ασθενή αλλά σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να γίνεται κατάχρησή της, ενώ για οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να ενημερώνεται η θεραπευτική ομάδα.

Η πλήρης επάνοδος στις δραστηριότητες υπολογίζεται σε 2-3 βδομάδες από την επέμβαση. Η επιστροφή στην εργασία πραγματοποιείται σε 14 ημέρες, ενώ αποφεύγεται η άρση μεγάλου βάρους για 6 περίπου βδομάδες.

Συνιστάται η άμεση επικοινωνία με το χειρουργό σε περίπτωση που εμφανιστούν τα εξής:

  1. Πόνος στην κοιλιά που δεν υφίεται με απλά παυσίπονα ή επιδεινώνεται
  2. Πυρετός πάνω από 38,2
  3. Έμετοι
  4. Μετεωρισμός κοιλιάς
  5. Ερυθρότητα τραύματος, αιμορραγία
  6. Αναστολή αποβολής αερίων ή κοπράνων για 3-4 ημέρες
  7. Κίτρινη χροιά του δέρματος
© 2013 Δρ. Κωνσταντίνος Α. Κούρτης - Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών